POSTACIE MĘKI PAŃSKIEJ

04 kwietnia 2015 roku; Wśród postaci wspomnianych na kartach Ewangelii opisujących mękę Jezusa Chrystusa pojawiają się osoby znane z imienia, jak i postacie bezimienne. Kim są? Co o nich wiemy? Na jakie szczegóły zwraca uwagę każdy z Ewangelistów? Szymon Trędowaty. Samo imię Szymon znaczy „wysłuchanie”. Jest wspomniany przez Ewangelistów Marka i Mateusza, jako człowiek, w którego domu miało miejsce namaszczenie Jezusa przed męką. Św. Jan utożsamia go z Łazarzem wskrzeszonym przez Jezusa. To imię pochodzi od hebr. Eleazar – „Bóg pomógł”.

POSTACIE MĘKI PAŃSKIEJŁAZARZ. Postać Łazarza pojawia się w Ewangelii dwukrotnie. Św. Łukasz wspomina o nim w przypowieści, jako o człowieku, który umarł u bram domu bogacza i został nagrodzony po śmierci przez Boga. Św. Jan nazywa go przyjacielem Jezusa, którego ten wskrzesił z martwych.

MARIA. Kobieta, która namaszcza Jezusa olejkiem. Wymienia ją św. Marek i Mateusz. Św. Jan określa jej imię. To Maria, jedna z sióstr Łazarza. Temu imieniu przypisuje się ok. 80. znaczeń. Wśród nich jest „gorycz”, „smutek”, „bunt”. Określa ono również osobę umiłowaną przez Boga. Maria podczas wcześniejszego pobytu Jezusa w Betanii wsłuchuje się w Jego słowa. Była także – wraz ze swą siostrą – świadkiem wskrzeszenia Łazarza. Namaszczenie Jezusa spotyka się z ostrą krytyką podjętą przez Judasza i obroną Marii ze strony samego Jezusa.

MARTA. Uczestniczy we wspomnianej scenie namaszczenia w Betanii. Jest siostrą Marii i Łazarza. Jej imię oznacza w języku aramejskim „Pani”. Ona podczas obu spotkań usługuje Jezusowi i pozostałym gościom.

  • Za pierwszym razem jest zbuntowana wobec braku pomocy ze strony Marii słuchającej Jezusa. W scenie wskrzeszenia Łazarza wspomniana jest na pierwszym miejscu wśród zaprzyjaźnionego z Jezusem rodzeństwa.
  • Wychodzi naprzeciw Mistrza i w obliczu śmierci brata wypowiada słowa wiary w zmartwychwstanie.

JUDASZ ISKARIOTA.  Jest dramatyczną postacią wydarzeń męki Pańskiej. Jego imię pochodzi od hebr. Jehuda – „niech będzie uwielbiony” (domyślnie Bóg). Znaczenie przydomka Iskariota jest niejasne. W języku hebr. może oznaczać człowieka z Kariotu (osiedle w Judei), zaś z greki zabójcę. Jako jedyny z Dwunastu Apostołów pochodzi z Judy.

  • Miał w tym gronie pozycję uprzywilejowaną: był skarbnikiem, znajdował się bardzo blisko Jezusa w czasie Ostatniej Wieczerzy.
  • Jego postać wiąże się nierozerwalnie ze zdradą Jezusa.

Niejasne są motywy jego działania. Czy w grę wchodziły pieniądze? – jak sugeruje to św. Mateusz, a i pośrednio św. Jan, czy też zmotywowała go zapowiadana przez Jezusa śmierć? – tak zdaje się sugerować św. Marek.

  • W wydarzeniu zdrady, jakie nastąpiło, św. Jan widzi działanie złego ducha, który owładnął Judaszem tak mocno, iż nawet gest miłości, jaki okazał mu Jezus, nie był w stanie powstrzymać go przed zaplanowanym czynem. Dopiero konsekwencje tego, co się stało wstrząsnęły jego sumieniem.

Próbował naprawić zło, oddając pieniądze, jakie otrzymał za zdradę. Nie mógł jednak pogodzić się z tym, co uczynił i odebrał sobie życie.

PIOTR. To imię nadał mu sam Jezus. Oznacza „skałę” i określa jego misję pośród Dwunastu. W czasie Ostatniej Wieczerzy zapewniał Jezusa o swej wierności. W odpowiedzi usłyszał słowa zapowiadające jak szybko wyprze się swego Mistrza. Podczas męki Pańskiej jest zaproszony przez Jezusa, by czuwał z nim w czasie modlitwy w Getsemani. Nie był w stanie tego uczynić. Próbował bronić Jezusa podczas zdrady. Jemu św. Jan przypisuje zaatakowanie mieczem sługi arcykapłana. Może to wydarzenie było powodem strachu i trzykrotnego zaparcia się Jezusa na dziedzińcu domu arcykapłana, choć wydaje się raczej, iż Piotr nie potrafił przyznać się do Jezusa cierpiącego. Jednak wspominając słowa Jezusa zapłakał nad swym grzechem i uznał swą winę, co otworzyło mu drogę do przebaczenia.

MALCHOS. To imię pojawia się jedynie u św. Jana. Jest łac.- gr. formą hebr. melek – „król”. Określa ono sługę arcykapłana, któremu Piotr obciął ucho. Pozostali Ewangeliści wzmiankują o nim jedynie, jako o słudze, nie precyzując jego imienia.

ANNASZ.  Imię jest grecką formą hebr. Chananiasz – „Pan jest łaskawy”. Był mianowany arcykapłanem przez Kwiryniusza w 6 roku. po Chrystusie i sprawował urząd do roku 15, kiedy to został z tego urzędu zdjęty przez Waleriusza Gratusa. (Rzym, jako okupant Judei zarezerwował sobie prawo mianowania arcykapłanów na tym terenie w związku z ich znaczącą rolą w społeczności Izraela). Należał do bogatej i wpływowej rodziny. Jego pięciu synów oraz teść sprawowali urząd arcykapłański. W wydarzeniach związanych z męką tylko św. Jan wspomina jego osobę wskazując, iż najpierw do niego zaprowadzono Jezusa.

KAJFASZ. Jest to przydomek. Jego znaczenie jest sporne. Może określać kogoś bystrego, lub twardego. Nosił go arcykapłan Józef. To imię to znaczy „niech [Bóg] doda”. Był zięciem Annasza. Swój urząd objął w 18 r. po Chrystusie. Zdymisjonował go Witeliusz, następca Piłata. Jemu św. Jan przypisuje inicjatywę skazania na śmierć Jezusa.

PONCJUSZ PIŁAT. Sprawował urząd prefekta Judei w latach 26-36 po Chrystusie. W pismach żydowskich wspominany jest, jako człowiek wywołujący rozliczne zatargi i incydenty na tle religijnym, choćby wspomnieć wniesienie sztandarów z wizerunkiem cesarza do Jerozolimy. Dla Żydów było to bałwochwalstwo. Sytuacje te nie przeszkadzały jednak Rzymowi, skoro swój urząd sprawował najdłużej ze wszystkich prokuratorów Judei. O jego odejściu przesądziła masakra Samarytan, których podejrzewał o bunt. On podjął decyzję o skazaniu Jezusa w obawie przed utratą władzy. Nie mniej Ewangeliści wskazują na próby uwolnienia Jezusa, jakich podejmował się w czasie przesłuchania.

HEROD ANTYPAS. Jest wspomniany tylko przez św. Łukasza. Jeden z siedmiu synów Heroda Wielkiego pochodzącego z pogańskiej Idumei. Samo imię Herod jest pochodzenia greckiego i oznacza tajemniczego, bohaterskiego przodka. Sprawował władzę nad Galileą i Pereą (teren na wschodnim brzegu Jordanu). Zbudował Tyberiadę – stolicę Galilei. Po rozwodzie z córką Aretasa, króla Nabatejczyków poślubił Herodiadę – siostrzenicę i żonę przyrodniego brata, co było powodem jego konfliktu z Janem Chrzcicielem. Piłat odesłał do niego Jezusa dowiadując się, iż był On poddanym Heroda. Wobec milczenia Jezusa Herod Antypas wyszydził Go i odesłał do Piłata. Kres jego władzy w Galilei położyło oskarżenie przez zwolenników Heroda Agryppy o przestępstwo przeciw Rzymowi i wygnanie.

BARABASZ.  To imię oznacza „syna abby” (dosł. ojca). Wspomniany jest, jako osoba uwięziona za rozruchy. Mogło chodzić o zwykły bandytyzm, lub też zbrojne wystąpienie przeciw Rzymowi. Rzecz musiała być poważna, skoro miał zostać ukrzyżowany. Piłat powołując się na zwyczaj żydowski przedstawił go wraz z Jezusem, jako jednego z możliwych do ułaskawienia na święto Paschy. Został wybrany przez podburzony tłum do ułaskawienia.

SZYMON z CYRENY. Został przymuszony do niesienia krzyża Jezusa. Jest określony, jako pochodzący z Cyreny – miasta znajdującego się na terenie Libii, które zamieszkiwali Żydzi pochodzący z Egiptu. Z tego miasta pochodziło też wielu chrześcijan odgrywających znaczą rolę w głoszeniu Ewangelii na terenie Antiochii. Św. Marek wspomina, iż Szymon był ojcem dwóch synów: Aleksandra i Rufusa – postaci bliżej nieznanych.

MARIA MATKA JEZUSA. O jej obecności pod krzyżem wspomina św. Jan. Jej Jezus powierza umiłowanego ucznia. Temu uczniowi ukazuje Ją, jako jego Matkę.

Maria MATKA JAKUBA i JÓZEFA zwanego też Jozesem. Często utożsamiana z Marią, żoną Kleofasa. Stała pod krzyżem Jezusa, uczestniczyła w Jego pogrzebie i widziała pusty grób.

SALOME.  Imię nawiązuje do hebr. Szalom – „pokój, obfitość dóbr”. Kobieta z Galilei również obecna pod krzyżem i oglądająca pusty grób. Jej imię wymienia św. Marek. Jest utożsamiana z matką synów Zebedeusza wspominaną przez św. Mateusza. Ona w drodze do Jerozolimy prosiła Jezusa o prawo dla jej synów przebywania w pobliżu Jezusa, gdy będzie wstępował do swej chwały.

MARIA MAGDALENA. Jest wymieniana, jako jedna z najważniejszych kobiet towarzyszących Jezusowi. Ją uwolnił od siedmiu złych duchów. Wspomagała Jezusa i jego uczniów materialnie. Trwała pod krzyżem, a potem jako pierwsza oznajmiła o zmartwychwstaniu.

JÓZEF z Arymatei. Człowiek wpływowy i zamożny, cieszący się szacunkiem. Św. Mateusz i Jan nazywają go uczniem Jezusa, zaś. św. Łukasz wspomina, iż był członkiem Wysokiej Rady. On poprosił Piłata o ciało Jezusa oraz zakupił płótna, w jakie to ciało owinięto i złożył je w grobie.

NIKODEM.  W języku greckim imię to znaczy „zwycięzca ludów”. Nauczyciel i dostojnik żydowski. Pod osłoną nocy spotykał się z Jezusem. Miał trudności z przyjęciem Jego nauki. Przyniósł mirrę i aloes dla namaszczenia ciała Jezusa przed złożeniem do grobu. Wspomina o nim tylko św. Jan.

CZŁOWIEK niosący dzban wody. Jest wspomniany u św. Marka i Łukasza. Św. Mateusz powie jedynie o znanym człowieku. Jego postać wyróżniała się w tłumie, gdyż noszenie wody stanowiło zajęcie kobiet. Wspomnienie o nim podkreśla nadprzyrodzoną – mesjańską wiedzę Jezusa.

MŁODZIENIEC odziany w prześcieradło. Pojawia się jedynie u św. Marka. Niektórzy widzą w nim motyw autobiograficzny, inni raczej obraz katechumena przygotowującego się do chrztu, który jeszcze nie jest zdolny uczestniczyć w wydarzeniach męki i śmierci Jezusa. Najprawdopodobniej postać ta podkreśla opuszczenie Jezusa.

PŁACZĄCE NIEWIASTY. Są wspomniane jedynie przez św. Łukasza. Spotkanie z nimi jest okazją do wypowiedzenia dramatycznych słów o losie autentycznych winowajców, nad którymi należy płakać.

DWAJ ZŁOCZYŃCY. Są wymienieni we wszystkich przekazach Ewangelii. Św. Jan mówi tylko o miejscu ich ukrzyżowania. Św. Marek i Mateusz wspominają, że dołączyli oni do tych, którzy szydzili z Jezusa. Zaś św. Łukasz wspomina o dialogu, jaki rozegrał się między Jezusem, a jednym ze skazańców, który wyznał wiarę, uznał swą winę i otrzymał przebaczenia.

SETNIK. Nadzorował egzekucję. W przekazie św. Mateusza, Marka i Łukasza na widok śmierci Jezusa rozpoznał w nim Syna Bożego i człowieka sprawiedliwego.

UMIŁOWANY UCZEŃ pojawia się tylko w relacji św. Jana. Utożsamia się go z autorem przekazu tej Ewangelii – św. Janem. Stanowi on także obraz chrześcijanina trwającego przy swym Mistrzu.

Opracowano na podstawie publikacji ze strony: www.franciszkanie.esanok.pl

 

4 kwietnia 2015|